Bescheidenheid siert de Zeeuw

Het ‘land’ waar het woord bolus precies niet betekent waar je in eerste instantie aan denkt, het ‘land’ met de meeste zonuren (in Nederland dus), het ‘land’ waar een avondhemel vol afvalwasem of een doorgaande weg vol slik  op Twitter het hashtag ‘lovezeeland’ meekrijgt, het land waar ene Jasn uit Groot-Brittannië op nummer 16 staat in de nationale twittergids omdat zijn opgegeven locatie ‘seoland’ is. Kortom: observaties van een ‘buutendieker’ vanuit het aardse paradijs op Nederlands continentaal plat.

Door Charles Durfort – ‘De kracht van Zeeland, dat is de ligging, de lucht, het water, de ruimte. En het calvinisme. […] De Zeeuwen zijn geen hysterisch en emotioneel volk. Bovendien heeft Zeeland dat gevecht tegen het water in zijn genen. Ik denk dat Zeeland misschien wat te bescheiden is.’ Niet mijn woorden maar die van Jort Kelder die even wat bijbeunde, excuus, acte de presence gaf op de laatste Contacta in Goes. Nu kan het zijn dat Jort de bescheidenheid in het bloed zit (‘Ik zei daarstraks iets over bekend zijn, over de prijs die je betaalt als BN’er. Ik baal van mijn arrogante imago. […] Uiteindelijk ben ik een jongetje dat geniet van een mooie zin in een stukje. Dat is mijn echte talent: schrijven.’), bij Zeeuwen is dat doorgaans niet zo. Integendeel zelfs. Vraag het ze op de man af, en onomwonden zullen ze zeggen dat ze niet alleen trots zijn op hun provincie maar dat dit kleine eilandenrijk in feite het hart van Nederland is.

Wie de prominenten in de Zeeuwse twittergids een tijdje actief volgt, leert dat de hashtag ‘lovezeeland’ geen tonque in cheek is maar een bloedserieuze actie van een Zeeuw die net over de grens werkt. Zijn gemis, en dat van andere migranten, wordt enigszins verzacht door een spervuur aan clichéfoto’s en andere koddige kiekjes van het Zeeuwse land die via die hashtag op de kaart van Zeeland zichtbaar worden. En migranten zijn er genoeg die als het even kan natuurlijk transformeren in spijtoptanten die je dan serieus gaan vertellen hoe de wereld er uit ziet buiten de Zeeuwse grenzen. Ook al kom je daar zelf vandaan! Maar daar gaat het niet om, pas als je kijkt door een Zeeuwse bril zie je scherp.

Die bril heb je trouwens ook nodig om ‘het Zeeuwse’ te begrijpen. Achter alles zit een verhaal, onder alles een dubbele bodem. Dat is overal zo, maar hier is het net even anders. Ik zie, ik zie wat jij niet ziet, want je bent geen Zeeuw. Een scheve toren? Ja gewis. Daar heeft de jonge Michiel nog aan gehangen! Sirenegezang? Ja zeg, nee, dat is de nieuwe Bluf. Een stopbord? Kom op zeg, zie je dat niet, is een gedicht van Hans Warren. Kan ook. Alles kan. Eej.

Die dubbele bodems hebben overigens vermoedelijk alles te maken met dubbele petten. Ook Zeeland is Hollands georganiseerd. Koppel dat aan een laag en krimpend inwoneraantal, en het is niet verwonderlijk dat elke functionaris meerdere verhalen onder de pet heeft. Zeg maar de middenstander die voorzitter is van de winkeliersvereniging die voorzitter is van de lokale partij. Of een raadslid die eigenaar is van een coffeeshop en iets wil doen aan drugsoverlast. Die gelaagde verhalen dienen ook altijd een doel, en dat is een belang. Jawel! ‘Als wij zeggen dat iets zo is, dan zeggen wij dat iets zo is’, zo luidt een gevleugelde eilanduitspraak. Dus als bijvoorbeeld de Zeeuwse ‘kapstok’ bij monde van ingetrouwde ‘buutendieker’ Karla Peijs zegt dat grootvervuiler Thermphos bijdraagt aan een beter milieu, dan zegt ze dat.

Maar waag het niet als ‘buutendieker zonder anker’ een mening te hebben en al helemaal niet om die mening te uiten. Eensgezinde hilariteit tot hoon is je deel. Omdat je er niets van snapt, omdat je niet door de dubbele bodem heen ziet of door de verschillende lagen van het verhaal heen leest. Het is alsof je probeert uit te leggen dat een schip niet wordt voortgestuwd door wind, getij of stroming maar door schroeven die in beweging worden gezet door een krukas die weer wordt aangezwengeld door een verbrandingsmotor. Ja prima, maar hoe vaart dat schip dan?

Niet bescheiden maar eerder zelfingenomen. Een provincie die niet alleen net zo veel dialecten kent als gehuchten maar ook nog eens een dialect in huis heeft dat verwant is aan het ABN. De onbedoelde erfenis van Johannes van Dale vermoedelijk. Of Zeeuws als keurmerk: Zeeuws roem (uit de Waddenzee maar dat proef je niet), Zeeuwse energie (van Delta, inderdaad heel andere stroom), Zeeuws spek (katenspek maar dan hetzelfde), Zeeuwse babbelaar (een karamelsnoepje in andere verpakking). Eigenlijk is de bolus het enige waar geen Zeeuws bij staat vermeld maar waar dat nou net wel nodig is, tenzij een Zeeuwse bolus zich onderscheidt (sic!) van een andere bolus.

En soms ook onwetend vanuit diezelfde zelfingenomen houding. Het gehele archief van de Middelburgse Compagnie ligt klaar om te worden onderzocht, roept een gedeputeerde bijkans geëmotioneerd uit bij wijze van uitnodiging. Zou de man echt niet weten dat deze opvolger van de West Indische Compagnie zich uitsluitend heeft bezig gehouden met slavenhandel? Handel is handel, maar dat geldt toch echt niet voor slavenhandel. Ook niet vanuit Zeeuws perspectief. Ook niet vanuit Hollands perspectief maar dat doet niet ter zake omdat er niet iets is als een ander perspectief. Vanuit Zeeuws perspectief dan.

Zeeland. Het is uiteindelijk allemaal een kwestie van perspectief. Zeeland als centrum van de wereld, of de wereld als centrum van het Zeeuwse universum.

1 reactie

Opgeslagen onder Uitgelucht

Een Reactie op “Bescheidenheid siert de Zeeuw

  1. Pingback: Thermphos ofwel Nieuw Zeeuws Peil | HollandsGlorie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s