Asielbeleid: wie heeft de regie?

Door Norbert Mergen – Nog niet zo lang geleden ging het in de Tweede Kamer weer eens over De Asielzoekers. Minister Leers onder vuur. Een van de woordvoerende Kamerleden sprak woorden in de strekking van “We hebben in Nederland een keurige procedure. En als asielzoekers deze hebben doorlopen dan hebben ze alle kansen gehad. Daarna moeten ze terug.” Het klinkt niet onredelijk. Maar helaas is het tegendeel waar. Weten Kamerleden eigenlijk wel hoe krakkemikkig het asielbeleid wordt uitgevoerd?
Het asielbeleid behoeft account managers om het proces soepel te laten verlopen, fouten onderwijl te corrigeren en zo de kosten te beperken.

Twee politieke statements vooraf
Ter overdenking en om in het achterhoofd te houden als u de rest van het relaas leest.
1)   Begin 2010 werd in de Tweede Kamer ook stoere taal uitgeslagen over asielzoekers die een misdrijf begaan. Deze moeten weg. Terug. “Zelfs al gaat het om het stelen van een rolletje drop. Dat is wel winkeldiefstal en daar blijft het vaak niet bij. We moeten voorkomen dat iemand een criminele carrière gaat beginnen in ons land.” Aldus thans CDA-fractievoorzitter Haersma Buma in De Telegraaf van 26 januari 2010.
2)   De PVV wil illegaal verblijf in Nederland strafbaar maken.

Ibrahim
Twee jaar geleden zat ik verlegen om een tuinhulp. Vriendin C is sociaal psychiatrisch maatschappelijk hulpverlener. Of zoiets, want dat is niet geheel mijn wereld – sterker: geheel niet mijn wereld. Zij vertelde van een jonge asielzoeker die al jaren duimen zat te draaien. Op bed lag, tv keek, zijn dagen in ledigheid sleet. Om kort te gaan: Ibrahim helpt ons nu twee dagen per week. Tegen een vergoeding. (Ai, dat mag niet van de overheid.)

Hij komt uit Sierra Leone. Hij is ruim tien jaar geleden de uiterst gewelddadige burgeroorlog (tot ergens in 2002) ontvlucht en kwam in mei 2001, een maand te laat voor het generaal pardon, in Nederland aan. Als zestienjarige werd hij opgevangen als ama – alleenstaande minderjarige asielzoeker.
Zijn ouders, broers en zussen zijn voor zijn ogen door de rebellen vermoord. Ibrahim wist in eerste instantie te ontkomen, maar werd later toch door de soldaten gegrepen. Hij werd kindsoldaat. Hij vertelt dat hij nooit wapens heeft gebruikt, maar als sjouwer werd ingezet. Volgens de VN moet hij ook om die reden als kindsoldaat worden aangemerkt.
We kunnen voorzichtig zeggen dat hij het nodige oorlogsgeweld en –leed van heel dichtbij heeft meegemaakt.

IND gelooft het niet
Bij de intake geloofde de IND zijn verhaal niet. (Overigens, weet u dat ontkennend antwoorden op vragen als “Wat was het vluchtnummer van het vliegtuig waarmee u aankwam?” de geloofwaardigheid ondermijnt? Ik durf te wedden dat u, als u voor vakantie of een zakelijke reis in het vliegtuig zit, zelfs op het moment van opstijgen uw vluchtnummer niet uit uw hoofd weet.)

Al in die tijd, in 2001, leed Ibrahim aan vermoeidheidsklachten en trauma’s. Die werden door de bij het ama-centrum betrokken artsen en/of medisch personeel gebagatelliseerd. Er werd in elk geval niets tegen ondernomen. En wat kan je van een zestien-/zeventienjarige jongen uit de binnenlanden van Afrika verwachten? Iemand die een heel andere machtsstructuur dan onze uitgekristalliseerde democratie en bijbehorende mondigheid kent?
Toen Ibrahim achttien werd, werd hij uit het ama-centrum gezet. Geen minderjarige meer. Hij kreeg een tijdelijke verblijfsstatus voor drie jaar. De advocaat die hem toentertijd vanaf zijn aankomst begeleidde was vaak niet aanwezig, vertelt Ibrahim. Maar op zo’n persoon moet een asielzoeker voor de volle honderd procent kunnen bouwen.
“Dat had niet zo gemogen. Dat had anders gemoeten,” zegt zijn huidige advocaat. Dit wordt door een andere advocaat beaamd. Ze zijn het erover eens: de eerste advocaat heeft slordig werk geleverd. Waarschijnlijk wel zijn uren geschreven en bij de overheid gedeclareerd.
Gedane zaken nemen geen keer.

Psychiater
Ibrahim heeft zijn inburgeringdiploma gehaald en wil graag elektrotechniek leren. Hij was aan een opleiding aan het ROC begonnen, maar na een korte tijd werd dit hem verder onmogelijk gemaakt. Geen geld meer voor opleidingen, luidde de mededeling. Zijn verblijfsstatus verliep en Ibrahim moest nu terug naar Sierra Leone, vond de IND. Maar ondertussen leed Ibrahim meer en meer aan vermoeidheden, buikpijnen en oorlogstrauma’s. Hij kwam onder psychiatrische behandeling. Psychiater 1 had het niet zo op met de zwarte medemens en rapporteerde iets in woorden als “ach, daar hebben alle Afrikanen last van”, refererend aan zijn inertie. (Bedenk wel: dit rapport zit in Ibrahims dossier bij de IND.) Psychiater 2 nam het wel serieus en hij is nu onder behandeling. Pillen en therapie.

Met een nieuwe advocaat wordt een verzoek voor verblijf op medische gronden ingediend. Zijn behandelend therapeut schrijft een rapport en de IND schakelt in zulke gevallen altijd haar “onafhankelijke” deskundige in: het BMA, bureau medisch advies. Ibrahim wordt uitgenodigd om naar Rijswijk te komen. C begeleidde hem.
Gelukkig en ook verrassend genoeg, want het BMA heeft nu niet bepaald een fijne reputatie, erkent het BMA Ibrahims problemen, erkent ze wat de psychiater en psychotherapeut in hun rapportage schrijven en erkent ze dat Ibrahim pillen nodig heeft die in Sierra Leone niet zijn te krijgen.
Maarrrrrr, schrijft het BMA, wij verwachten niet dat Ibrahim binnen drie maanden na terugkeer in Sierra Leone een zelfmoordpoging zal doen. Dus hij kan worden uitgezet naar Sierra Leone. Oh, ja, maar Ibrahim moet op de terugreis wel door een spv’er (sociaal psychiatrisch verpleegkundige) worden begeleidt.
Door dit advies van het BMA wijst de rechter het verzoek af. Er wordt een beroep aangetekend en dat mag Ibrahim in Nederland afwachten. Een uitkering krijgt hij niet. Wel € 50,– per week via Vluchtelingenwerk. (Wie in Nederland kan rondkomen van € 50,– per week? Dat vraagt om proletarisch winkelen – of hulp van de medemens.)

IND intake zat fout
De behandelende gz-psycholoog heeft veel ervaring met de behandeling van Nederlandse militairen die aan missies in het buitenland hebben deelgenomen. Op basis van de gesprekken, behandelingen en therapieën die Ibrahim ondergaat, zegt hij dat Ibrahim bij aankomst in Nederland de waarheid heeft gesproken. Dus de IND’er die de intake deed zat fout. Maar dat is niet te corrigeren, anders dan door een nieuw asielverzoek in te dienen. En op grond van het feit dat de oorlog in Sierra Leone inmiddels is afgelopen, is dat een schier onhaalbare zaak.

In augustus 2009 wordt beroep aangetekend tegen de uitspraak van de rechter. Het wordt ingediend bij de Vreemdelingenkamer van de Zutphense rechtbank.

Naar de ambassase
Ibrahim heeft geen familie meer in Sierra Leone. Maar de IND wil hem Nederland uit hebben. En terwijl het beroep loopt, wordt Ibrahim voorgesteld aan de ambassade van Sierra Leone in Brussel. De reis begint ’s morgens vroeg om 07:00 uur en Ibrahim wordt niet in de gelegenheid gesteld zijn dagelijkse portie pillen in te nemen. Op de ambassade spreekt Ibrahim met een diplomate. Het gesprek verloopt in Temne, een volk en een taal in Sierra Leone, en de diplomate vat voor Ibrahims begeleiders regelmatig in het Engels samen wat wordt gezegd.
Don’t you see that this man is ill?” zegt ze op een gegeven moment. Ibrahim ziet er op dat moment namelijk nogal beroerd uit. Hij heeft immers nog steeds zijn pillen niet kunnen innemen.

Twee dagen later wordt Ibrahim bij DTV (Dienst Terugkeer en Vertrek) ontboden. Ze verwijten hem niet te hebben meegewerkt. De uitspraak van de diplomate dat Ibrahim ziek is, was kennelijk voor zijn begeleiders een signaal dat Ibrahim zich verzette tegen een terugkeer. Met hun bezoekrapport in de hand, zegt de agent van de vreemdelingenpolitie dat Ibrahim zijn koffers mag pakken en dat hij naar het Uitzetcentrum in Ter Apel gaat. Gelukkig heeft Ibrahim begeleiding en het loopt met een sisser af.

Geen laisser passer
Door de ambassade is vastgesteld dat Ibrahim uit Sierra Leone komt, iets dat hij nooit heeft bestreden. Maar hij heeft geen laisser passer voor Sierra Leone gekregen. Geen enkele asielzoeker uit Sierra Leone krijgt een laisser passer. (Wat zou u doen als allerarmste natie van de wereld? Waar nog vele ex-kindsoldaten aan de zelfkant van de maatschappij leven en niet te beroerd zijn te moorden voor hun dagelijkse kost?)

Ondertussen hebben C en wij Ibrahim begeleid bij een medische gang vanwege zijn vermoeidheid en buikpijnen. De MDL-arts achterhaalt de oorzaak. In zijn lever huizen parasieten. Deze komen vrij algemeen voor en worden opgedaan in binnenwateren in tropische gebieden. Westerse toeristen worden ervoor gewaarschuwd. Ibrahim heeft het meegenomen uit Sierra Leone en draagt het al tien jaar bij zich. Voor het onderzoek naar de oorzaak moest Ibrahims lever schoon zijn. Hij mocht acht weken lang zijn pillen niet meer slikken. In die tijd hebben we persoonlijk mogen ervaren hoe de somberheid, angst en neerslachtigheid weer in hem trok. Hij zag geen heil in zijn leven. Hij was al zesentwintig en alles glipte hem door zijn vingers.

Tweede rechtsgang
Eind september 2010 – meer dan een jaar later – komt zijn beroepszaak voor de Zutphense rechter. Het rapport van de gz-psycholoog zegt dat het voor Ibrahim niet goed is dat hij nu, terwijl hij wordt behandeld, naar Sierra Leone gaat. Dat zou een enorme terugslag betekenen. Het BMA blijft bij haar advies.
“De drie maanden waarmee het BMA rekening houdt, is voldoende om een verzoek voor medische behandeling in te dienen. Of dit nu in Nederland of een ander land gebeurt, dat is niet relevant,” zegt de rechter en voegt daar met een meewarige glimlach aan toe: “Ja-ha, dat moet in het land van herkomst. Dat heeft onze volksvertegenwoordiging netjes dichtgetimmerd.”
Maar Ibrahim kan niet terug naar Sierra Leone. Dit feit, dat ondertussen bekend is geworden, is niet relevant in deze zaak. Het is immers een beroep tegen een vorig rechterlijk oordeel. Op 1 november 2010 volgt de uitspraak van de Zutphense rechter: beroep afgewezen.

De rechter oordeelt dus onzinnig. Hij gebruikt argumenten die niet kunnen worden toegepast.
Ibrahim is nu uitgeprocedeerd.
Hij wordt behandeld vanwege zijn leveraandoening.
Hij wordt psychisch behandeld en slikt pillen.
Hij is overigens ook onder behandeling van een oogarts, al jarenlang komt er wit pus ergens uit zijn oog rond zijn iris.
Ibrahim is tegen zijn wil opeens illegaal geworden en kan, buiten zijn schuld, niet terug naar Sierra Leone.

Zelfmoordpoging
Ik heb ooit tegen Ibrahim gezegd: “Doe een zelfmoordpoging. Als het lukt is de Nederlandse maatschappij van een probleem af, als het mislukt mag je blijven.” Mag dat? Zulke zwartgallige humor?

Account manager
De feitelijke aanwezigheid van Ibrahim in Nederland kost al jaren niets. De bezigheid van advocaten, medewerkers van de IND, DTV en rechtbank kost de schatkist daarentegen wel geld. Een groot deel van de door die diensten en personen geleverde prestaties is echter weinig effectief. De procedures zijn niet zo sluitend als de Kamerleden (doen) geloven. Het is besluit, bezwaar, wachten, procedure, besluit, beroep en dat zo een paar maal achter elkaar. Het heeft soms meer van een bezigheidstherapie. Iedere buitenstaander ziet waar het aan schort, doch de raderen blijven knarsend en onstuitbaar doordraaien.

Wat menig bedrijf kent, is een account manager. Die ontbreekt in dit asielbeleid met haar procedures. Niemand die zegt: “Hé, rechter, bij uw uitspraak moet u rekening houden met het feit dat Ibrahim niet naar Sierra Leone kan gaan.” Niemand die zegt: “De IND-ambtenaar die de intake heeft gedaan, zat er op dit en dit punt naast. Dat corrigeren we.” Nee, de prodecures worden op nogal rigide wijze stap voor stap doorgelopen, of het zinvol is of niet.

Braafste burger
Waar dit beleid wel goed voor is, is dat Ibrahim de braafste burger van Nederland is. Hij let dondersgoed op om niet in contact te komen met de politie. Zo kreeg hij dankzij C van de Vincentius-stichting een fiets. Die wordt hem op klaarlichte dag door gezonde Nederlandse jongens afgepakt. Ibrahim doet niets. Want als hij zich verzet en het lot zich tegen hem keert, wordt hij opgepakt wegens een misdrijf. Ik leen hem daarna een nog vrij nieuw uitziende fiets. Maar Ibrahim durft er niet op over straat te gaan. Niet meer. Want keer op keer werd hij aangehouden door politieagenten die hem vragen hoe hij aan die fiets komt. Nu heeft Ibrahim een brief van mij bij zich die begint met: “Is Ibrahim weer aangehouden omdat hij op een te mooie fiets rijdt….” Zo leeft Ibrahim in een ander soort politiestaat en met nieuwe angsten.

Nieuwe strategie
In de niet aflatende queeste van de IND om argumenten te vinden om asielzoekers tòch terug te kunnen sturen, is nog niet zo lang geleden deze gevonden: Asielzoekers die een langdurige behandeling nodig hebben, moeten dat doen in het dichtstbijzijnde land waar dat wel mogelijk is. In het geval van Sierra Leone is dat Senegal. De afstand tussen Freetown en Dakar is hemelsbreed bijna 900 kilometer. Dat is ongeveer van Utrecht naar Lyon. Stelt u zich dat eens voor in een wereld zonder snelwegen en zonder hoge snelheidstrein. Dat betekent vliegen. Maar los van het feit dat een retour Sierra Leone-Senegal en de medische zorg in Senegal geld kost, hoe bestaat het dat de IND denkt dat iemand uit een land waar Engels de basistaal is zijn psychische problemen op klare wijze kan duiden aan een medicus in een land waar Frans wordt gesproken.

Slot
Persoonlijk heb ik nog nooit een tuinhulp gehad met zo’n groot arbeidsethos en Ibrahim is bovendien behoorlijk intelligent en sociaal vaardig. Maar de Staat der Nederlanden laat hem met een bizar verloop van de asielprocedure nu al een jaar of tien aan haar touwtjes bungelen. En ondertussen mag Ibrahim niets bijdragen aan onze maatschappij. Iets dat hij juist maar al te graag wil.

PS Ibrahim is een gefingeerde naam.

Advertenties

2 reacties

Opgeslagen onder HollandseLucht, Maatschappij, Politiek, Uitgelucht

2 Reacties op “Asielbeleid: wie heeft de regie?

  1. Junior

    Ibrahim is niet de enige ik heb persoonlijk hetzelfde meegemaakt en woon al 8 jaar in Nederland en nog steeds geen verblijfsvergunning mijn situatie is bijna hetzelfde als die van Ibrahim het is tegenwoordig de normale gang van zaken geworden dat asielzoekers zo moeten leven het is niet te geloven dat mensen op een ontwikkelde land als Nederland net zo slecht leven als mensen op een derde werelds land. Wat is de oplossing voor ons wij kunnen niet terug niet omdat wij dat niet willen maar omdat het buiten ons schuld is en wij kunnen ook niet mee doen met de maatschappij wij zijn buitengesloten tot hoelang moeten wij zo leven???

  2. Ja. Het is mensonterend.
    Ik heb gister minister Leers gezien bij Pauw & Witteman. Hij komt bevlogen en soms niet onredelijk over. Wat ik schokkend vindt is de aanname dat – in dit geval – alle Angolezen, wel 100.000’en naar Nederland willen komen en dan uitkeringen gaan trekken. En dat “onze kinderen later zeggen: wat heb je gedaan, want nu is er geen werk voor mij, want jullie hebben al die mensen toegelaten.” Het is van het een of het ander: of asielzoekers komen uitkereringen trekken, of ze werken. Maar allebei kan niet, beste heer Leers. Los van het feit dat dit populistische nonsens is, kan ik me goed voorstellen dat Nederland het beleid van de VS of Canada volgt: oké, je kan niet terug en je wilt iets toevoegen aan onze maatschappij, dan heb je de eerste vijf jaar geen recht op bijstand.
    En wat mij erg verbaast is dat aan de ene kant moord en brand wordt geschreeuwd over de pensioenen, de aow die onbetaalbaar wordt en economische groei en aan de andere kant willen we geen mensen toelaten.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s