Hormesis

antifragile door Pierre Pieterse – Turbulente tijden. Een cliché maar ook actueler dan ooit. Hoe ga je daar als organisatie mee om? Hoe wapen je de organisatie tegen plotselinge gebeurtenissen, tegen het ‘hoogst onwaarschijnlijke, tegen zaken waar je niet op kunt anticiperen omdat je er geen weet van hebt. In zijn nieuwste boek Antifragile (‘Things that gain form disorder’) geeft professor, hedgefonds manager, Wall Street handelaar en ‘filosoof’ Nicholas Taleb het antwoord op deze prangende vraag. Het antwoord: vertrouw niet op lineaire dus fragiele systemen die per definitie achter de feiten aanlopen maar op complexe non-lineaire dus ant-fragiele systemen. Bepaald niet efficiënt maar o zo effectief!

Na Fooled by Randomness (over de rol van geluk, over ‘the hidden role of chance in life and in the markets’) en The Black Swan (over de menselijke dwangneurose om het het toeval te elimineren, over ‘the impact of the highly improbable’) is er nu Antifragile. Volgens de auteur zelf zijn magnum opus dat beide voorgangers onderbouwt en tegelijk het tegengif vormt tegen de beroemde ‘zwarte zwaan’, ofwel ‘de impact van het hoogst onwaarschijnlijke’. Een boek dat rijk is aan ideeën zonder dat het ontaardt in een hinderlijk abstract denkboek. Maar ook een boek dat zich moeilijk laat vatten in een paar woorden.

Het ontkennen van het bestaan van ‘zwarte zwanen’ leidt tot fragiele systemen. Systemen aldus Taleb die bestand zijn tegen de problemen van gisteren omdat ze zijn gecomponeerd op de tonen van toen. De kerncentrale van Fukushima was bestand tegen al het mogelijk denkbare, alleen niet tegen de impact van het ‘hoogst waarschijnlijke’, in dit geval een tsunami. Economie is een typisch geconstrueerd vakgebied dat per definitie oplossingen aandraagt voor de problemen van gisteren omdat het niet weet wat er morgen kan gebeuren. En banken doorstaan vandaag elke stresstest van gisteren, net zoals het rijkelijk opgetuigde risicomanagement ‘bekenden’ buiten de deur houdt maar ‘vreemden’ niet eens herkent!

Waar fragiele systemen het resultaat zijn van geconstrueerde (lineaire) werkelijkheden, daar gaan antifragiele (non-lineaire complexe) systemen uit van het onbekende. Lineaire causaliteit versus non-lineaire onvoorspelbaarheid. Enkelvoudig versus meerdimensionaal. Omdat antifragiele systemen uitgaan van het onbekende, dus geen causaliteit onderkent, staat zo’n systeem permanent op standby, voorbereid op wat er zou kunnen gebeuren. Hormesis is het begrip dat Taleb hier ter vergelijk introduceert: elke dag een kleine dosis gif om bestand te zijn tegen die ene onverwachte en serieuze gifaanval. Door zaken niet te ontkennen of kunstmatig te elimineren, kun je er nooit door verrast worden! Een ander cruciaal kenmerk van een antifragiel systeem is overcompensatie. Niet een maar meerdere verdedigingsmuren. Misschien niet efficiënt maar wel uiterst effectief, want wie garandeert dat een muur voldoende is? Of op de juist plek staat?

Complexiteit creëert complexiteit. Vervelend maar niet erg. Zolang je dat tenminste accepteert. En zolang je in dat systeem blijft opereren ook nooit bedreigend. Sterker nog: acceptatie is de ultieme bescherming. Die complexiteit (of wanorde, gebrek aan efficiency) beteugelen met regels (dus versimpelen) is vragen om moeilijkheden omdat het een schijnwereld creëert. Een parallelle werkelijkheid waar helaas dezelfde regels gelden als in de echte wereld.

Maakbaarheid is met andere woorden gewoon een uiterst kostbare illusie. Net zoals de toekomst zich niet laat voorspellen, of toeval valt uit te sluiten. Taleb gebruikt bijna vijfhonderd bladzijden om weer tot deze conclusie te komen, maar net als in zijn vorige boeken zijn dat leerzame en vaak onverwachte bladzijden! Net zoals onverwacht als waar de ‘hoogst onwaarschijnlijke’ cyberaanval gaat plaatsvinden.

Advertenties

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Boeken, Maatschappij, Management, Organisatie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s