Magical Demystification Tour

door Pierre Pieterse – Heel veel managementboeken gaan over succes en hoe je zelf ook succesvol kan worden. Uiteraard door de geserveerde lessen te gebruiken. In de praktijk valt dat nogal eens tegen, om meerdere redenen, maar vooral toch wel omdat de in de boeken gepresenteerde recepten nergens op gebaseerd zijn. De aangehaalde bedrijven zijn succesvol omdat ze succesvol zijn.

Een recent verschenen boek at deze harde waarheid maar weer eens als onderwerp heeft genomen, is De onsterfelijke onderneming van Fons van Dyck. Dit boek pleit voor langetermijndenken, en rekent af met gemeenplaatsen en mythes over succesvolle organisaties. Inclusief uiteraard een overlevingskit met praktische tips voor elke ondernemer in disruptieve tijden. De kapstok is Apple, een bedrijf dat zo’n beetje elke organisatiefase heeft doorstaan, en daarmee een perfect voorbeeld is voor een Magical Demysification Tour. Waarbij het AGIL paradigma (uit 1956 van Talcott Parsons) de rode draad is: adaptation, goal attainment, integration, en latent pattern maintainance.

Marc Buelens vat het in zijn (lovende) review van dat boek even kort samen. ‘De onsterfelijke onderneming is een wetenschappelijk gefundeerde survivalkit voor bedrijven in onzekere tijden brengen. Zijn onsterfelijke bedrijven treden daarmee in de voetsporen van excellente bedrijven, grootse winnaars, of ‘zomerspelers’. Kan je in die klassiekers eenvoudigweg ‘groots’ vervangen door ‘onsterfelijk’? Helemaal niet. Zoals ik mijn boek Bye bye management tot ten treure toe heb herhaald: dat soort boeken zijn successupporters, glory hunters, met op kop het intellectueel oneerlijke maar oh zo goed geschreven Good to great van Jim Collins. Eerst succes zien en dan post factum leuke naampjes voor dat succes bedenken. Gewapend met de nodige ad hoc concepten – mijn lieveling is het nooit gedefinieerde ‘dynamic capabilities’ – zijn die supervage neologismen gewoon een ander woord voor succes. Zo leer je dan dat succesvolle bedrijven vooral… succesvol zijn.’

De onsterfelijke onderneming staat in een mooie traditie. In die van bijvoorbeeld The Halo Effect van Philip Rosenzweig. In dit boek stelt Rosenzweig (ex-manager en nu business professor) dat momentopnames van ‘best practices’ of resultaten uit generiek en vanuit methodologisch perspectief onverantwoord onderzoek opeens wetenschappelijk gewicht blijken te hebben. In het beste geval wel te verstaan, want vaker gaat het om een eendimensionaal destillaat uit een kortstondig succesverhaal dat dan wetenschappelijk verantwoord heet. ‘The central idea of this book is that our thinking about business is shaped by a number of delusions,’ zo begint Rosenzweig zijn boek. De meest desastreuze is het Halo Effect: goede resultaten worden toegeschreven aan een briljante strategie, een visionaire leider, competente medewerkers of een krachtige bedrijfscultuur. En gaat het onverhoopt mis, dan worden de positieve kwalificaties omgekeerd: slechte strategie, incapabele leider, enzovoort. De wetenschappelijke onderbouwing is natuurlijk ver te zoeken, opportunisme te over daarentegen. Dit Halo Effect is de wetenschappelijke bodem onder boeken als In Search of Excellence en Good to Great, waarmee het nut volgens Rosenzweig navenant wordt ondermijnd.

Of in die van De managementmythe waarin filosoof en voormalig bedrijfsadviseur Matthew Stewart gehakt maakt van de consultancy-industrie. Managementgoeroes verkondigen volgens hem de illusie dat organisaties controleerbaar zijn, en brengen het bedrijf in sommige gevallen zelfs schade toe. Zo neemt Stewart het beroemde Vijfkrachtenmodel van Porter op de korrel door de ‘Fives Forces of Cooking’ te introduceren. ‘Het Vijfkrachtenmodel van een culinaire chef’, zo zegt Stewart in een interview, ‘zou rekening kunnen houden met de volgende factoren: de kwaliteit van de ingrediënten, de aantrekkelijkheid van de presentatie, de dreiging van te lang koken, de dreiging van te kórt koken, en de interne concurrentie van recepten.’ De boodschap is duidelijk: net zoals de kunst van het koken niet in een raamwerk valt te vangen, is management dat evenmin. Het bedrijfsleven heeft te veel de neiging om op externe adviseurs te vertrouwen. ‘Maar goeroes verkondingen vaak wijsheden die iedereen allang blijkt te weten. De meeste managers kunnen zichzelf die lessen besparen, net zoals het gros van de mensheid een gelukkig leven kan leiden zonder de inzichten van Deepak Chopra.’

Zijn ervaring heeft hem geleerd dat er voor een succesvol bedrijf geen magische formule bestaat. ‘Het enige dat je kunt doen is het hanteren van een aantal duidelijke principes waar je vervolgens consequent mee omgaat. Werknemers moeten bijvoorbeeld het gevoel krijgen dat ze op een eerlijke manier beloond of gestraft worden.’

Een advies dat zo voor de hand ligt dat een scholier uit groep 8 je dat ook zou kunnen vertellen. Zo voor de hand ook dat een auteur daar niet mee weg komt, en maar overschakelt naar een ander niveau. Ook al levert dat niks extra’s op.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Boeken, Management

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s